Havnar Fimleikafelag 10013. november 2009

Havnar Fimleikafelag og fólakvalda Tórshavnar kommuna eru javngomul. Alt árið 2009 hava partarnir samstarvað, m.a. í sambandi við Tórsfagnaðin á Skálatrøð 20. juni 2009, sum ein foreldrabólkur í Havnar Fimleikafelag fyriskipaði.

100 ára haldið hjá Havnar Fimleikafelag fevnir um eina drúgva skrá m.a. við tónleika- og bókaútgávu, sum mentamáladeildin í Tórshavnar kommunu stuðlar.

Fríggjadagin 13. november 2009 skipar Havnar Fimleikafelag fyri móttøku, ið samstundis er byrjan til eina nýggja røð av tiltøkum, ið á ymsan hátt lýsa 100 ára søgu felagsins.

Her er røðan, sum Jógvan Arge, formaður í Mentamálanevndini, helt á móttøkuni hjá Havnar Fimleikafelag 13. november 2009:

Tað er mær ein heiður vegna Tórshavnar Býráð at bera Havnar Fimleikafelag eina heilsan, nú felagið verður 100 ár.

Og lat meg bara leggja fyri við at ynskja felagnum til lukku við, at tað nær hendan hornasteinin, sum ikki er hvørs mans føri. Tað sigur okkum, at her hava knotur verið í felagnum, sum hevur megnað at liva undir skiftandi umstøðum í eina heila øld.

Havnar Fimleikafelag hevur øll hesi 100 árini verið eitt hjartabarn hjá havnarfólki, og tey eru mong, sum ættarlið eftir ættarlið hava røkt sín kropp og mýkt sína vøddar í felagnum.

Upp aftur fleiri eru tey, sum trúliga ár eftir ár hava møtt upp til forkunnugu framsýningarnar og kappingarnar, sum felagið hevur skipað fyri til tess at vísa, hvat er komið burtur úr um vetrarnar.

Onki er sum at eygleiða fimleikarar, kvinnur og menn, gentur og dreingir, tá tey á gólvi ella í leysari luft vísa síni kynstur.

Tað var ásannað, at fimleikur var ikki bert dagdvølja, tá hann gjørdist lærugrein í skúlanum, og tá fimleikafelag varð stovnað her í býnum.
Tað var eisini ásannað, tá hølir vórðu útvegað til fimleikin burturav. Vit kunna kalla tað serhølir, sum annars ikki vóru so vanlig tá á døgum.

Eitt tað fyrsta serhølið av slíkum slag var helst Christinesminde her omanfyri, og tá fútaskrivstovan flutti úr Leigubúðini í Tinganesi síðst í 1880unum varð hon gjørd til fimleikarhøll hjá realskúlanum.

Men hon lá mitt í øllum handilsbýlinginum úti í Havn, og handlarnir høvdu hug á húsinum. Burtur úr tí kom, at Skibsteds-handil fekk loyvi at keypa Leigubúðina, men afturfyri máttu teir byggja ein fimleikarhøll burturav.

Tann fyrsta fimleikahøllin í býnum varð bygd við Boysens garð í 1897. Hon var samstundis fyrsta ítróttabygging, sum yvirhøvur varð framd í Føroyum. So her síggja vit, hvussu centralan leiklut tykkara ítróttagrein hevði, tá skipað ítróttaríðkan av álvara tók seg upp í Føroyum.

Tann fyrsta royndin at bjóða almenninginum til fimleik mundi vera í 1895, tá Maria Jacobsen á Húsum í Havn setti eina lýsing í Føringatíðindi við yvirskriftini ”Gymnastikk fyri kvinnur”  Har varð sagt, at ”fimleikur, dyrkaður upp á rættan máta, er gagnligur ikki bert fyri kroppin, men frískar eisini upp andsevnini.

Hann er besta heilsubót; setir blóðið í passaligan røring, styrkir nervurnar og viljakraftina, hjálpir til at fremja samanhald og góða semju; fyribyrgir bleiksjúku og alskyns hysteriska armóð, sum rangvørg uppfostran og livimátin nú í tíðini hava lyndi til at framala”. So mong vóru orðini í 1895, og vit kunna framvegis skriva undir upp á tey.

Nakað skjótt eftir hetta var býarins fyrsta ítróttafelag stovnað, og tá vóru menninir eisini komnir upp í part. Tað felagið æt ”Fimur”, og tað hevur rist seg í søguna við eini mynd av einum framsýningarliði, so tíðliga sum í 1901.

Um hetta mundið gekk tann spírandi áhugin fyri ítrótti í ymsar ættir. Áhugin fyri fótbólti tók eina tíð yvirhond í hesum ”Fimi” og endaði við, at HB var stovnað sum sjálvstøðugt felag í 1904, meðan áhugin fyri fimleikinum kølnaði eitt skifti. Tey áhugamálini vórðu aftur savnað í Havnar Fimleikafelag, tá tað varð stovnað 9. desember í 1909.

Siðani hevur tað gingið slag í slag. Tá eg var smádrongur lógu stór buntir av teimum fyrstu árgangunum av Ítróttatíðindum hjá ÍSF uppi á ovasta lofti hjá okkum. Eg hevði til fragd at lesa í teimum og eitt, sum eg minnist einabest er, at søgan hjá Havnar Fimleikafelag var so væl dokumenterað.

Serliga minnist eg tær mongu myndirnar av kvinnum og monnum á fimleikaliðum, sum royndu seg í nýggju og stóru fimleikahøllini, ið varð bygd omanfyri Realskúlan fyri 1920.

Har vóru myndir av stórum og snøggum hópum av havnarungdómi. Har vóru myndir av slíkum kappum sum Poul Ellingsgaard, Sofus Viðstein, Oliver Dam og Palla Nolsøe, sum vóru einafremstir millum fimleikarar í Havn. Og har sóust Vigga Cohr, Maria Arge Beier og aðrar fimleikalærindur.

Har vóru hugtakandi myndir av kvinnu- og mansliðunum, sum Havnar Fimleikafelag sendi til Lingiaduna í Stockhólmi í 1949 og til Noregs í 1950 við Kirstin og Martin Holm á odda. Og har vóru myndir av úrmælingum sum Hera hjá Christiani Sandinginum, Palla hjá Liffu og Lítla Erlingi.

Soleiðis kundi eg hildið fram eina góða løtu, men hetta og meir aftrat fáa tit óivað alt at vita, tá bókin um Havnar Fimleikafelag kemur í ljós á sjálvum 100 ára degnum.

Eg haldi, at vit órædd kunna siga, at fimleikurin í Føroyum fylgir við tíðini. 100 ára søgan hjá Havnar Fimleikafelag er eisini søgan um, hvussu fimleikur yvirhøvur hevur ment seg hesa seinastu øldina – ikki minst innihaldsliga. Aftrat bragdarhuginum eiga nú tónleikurin og listin sín stóra lut í hesi frumítróttagrein.

Fimleikurin er ein sonn fólkaítrótt. Her er pláss fyri fólki í øllum aldri  – frá tí, tú dugir at ganga, til tú ikki ert gonguførur meir. Í Havnar Fimleikafelag skilji eg, at yngstu íðkararnir eru hálvtannað ár og teir elstu er farnir upp um sjeyti.

Við sínum 1200 limum fevnir felagið ógvuliga breitt, og húsast verður í hvørjum króki, komast kann framat: undir spildurnýggjum umstøðum í Hoyvíkshaganum ella í gomlum verksmiðjum, sum eru gjørdar um til amboðsfimleik.

Breiddin íðkar av hugi og førimuni. Úrmælingarnir við lív og sál fyri at vinna. Men øll fyri at liva væl og hava tað gott.

Tórshavnar Kommuna ásannar, at fimleikurin hevur stóran týdning fyri trivnaðin. Kommunan ásannar eisini, at tann frælsi fimleikurin í býnum er eitt týðandi tilboð í so máta. Skal tilboðið eydnast til fulnar, hevur kommunan ásannað, at hon má gera sítt til at útvega tíðarhóskandi karmar.

Tí hava vit í býráðnum satt at siga ikki blunkað við at taka eitt ódnartak fólkaítróttini fimleikinum til frama við teimum trimum fimleikarhallunum undir einum taki í Gundadali, har rytmiskur fimleikur og amboðsfimleikur fáa javnbjóðis møguleikar.

Tá meta vit okkum eisini hava sett ein virðiligan varða yvir tað arbeiði, sum havnarfólk í eina øld hava gjørt í Havnar Fimleikafelag til tess at ”styrkja nervurnar og viljakraftina” og ”fyribyrgja bleiksjúku og alskyns hysteriska armóð”.

Hjartaliga til lukku við teimum 100 árunum og tí góða arbeiði, sum tit hava gjørt og sum tit framvegis gera.  Vit síggjast aftur í Gundadali í vár.

Takk fyri.

Jógvan Arge, formaður í Mentamálanevndini í Tórshavnar byráð

 

 

Fagnaðarkvøða - 9. januar 2010 kl 19:30
Simme og tey fáa heiðursskjal - 10. desember 2009
Tey av Kamarinum fáa heiðursskjal - 10. desember 2009
Havnar søga fram til 1909 - 10. desember 2009 kl 17:00
Adventshugni í Kollafirði - 6. desember 2009 kl 16:00
Jóla- og familjukonsert - 6. desember 2009 kl 14:00+17:00
Sporini vaksa úr orðum - 3. desember 2009 kl 20:00
Ingálvur í nýggjum perspektivi - 27. november 2009 kl 17:00
Kastellið, sum fór í luftina - 27. november 2009
Skapanin í Ebenezer og Norðurlandahúsinum - 21. november 2009 kl 19:00
Traðkaðu fólkinum slóð - 12. november 2009 kl 16:00
Nólsoyar søga løgd fram - 12. november 2009 kl 15:00
Einleikarafelag Føroya - 7. november 2009 kl 16:00
Frelsunarherurin 85 ár - 25. oktober 2009 kl 16:00
Eitt undur á Tjóðpallinum - 24. oktober 2009 kl 19:00
Oh-hoy! Børn seta mentan á dagsskrá - 17. oktober 2009
Býráðslimir í Tórshavn síðan 1909 - 9. oktober 2009 kl 16:00
Móttøka fyri Havnar Bóltfelag - 3. oktober 2009 kl 18:30
Renning í Havn - 2. oktober 2009 kl 14:00
Heystkonsert - 27. september 2009 kl 16:00
Gentan, ið spældi við eld - 18. september 2009
Smábátar á Vestaruvág - 17. september 2009 kl 14:00
Morgan 100 í Havn - 14. september 2009 kl 12:00
Ættarbandið - 12. september 2009 kl 16:00
4.48 Psykosis - 12. september 2009
Tannlæknastovan 50 ár sum kommunalur stovnur - 11. september 2009 15:00-17:00
Havnin á YouTube - 10. september 2009 kl 14:00
LIST Í 3. - 1.-18. september 2009
Tórshavnar Marathon 2009 - 6. september 2009
Eg vil hava trøllini fram aftur! - 27. august 2009
20 ára samstarv við Nashville - 29. august 2009
Tónleikavinnudagur í Sjónleikarhúsinum - 27. august 2009
Matarlist í miðbýnum - 22. august 2009
Tórshavnar Matfestivalur - 22. august 2009 kl 14:00
Klæði, ið skapa føroyingin - 21. august 2009
Klæði, ið skapa føroyingin - 21. august 2009
Móti og mentan í Müllers pakkhúsi - 21.august 2009 kl 16:00
Nólsoyarmálarin - 15.-16. august 2009
Gluggaglæma - 13.-16. august 2009
Í bát at síggja land... - 16. august 2009 kl 08:00-19:00
Postkort úr Havn - 28. juli 2009 kl 20:00
Oggi í Snarskivuni - 16. juli-24. august 2009
Lívsins Landslag - 19. juli-16. august 2009
Bananlemonada - 23. juli-5. august 2009
Ingálvur í Degnshúsi - 28. juli 2009 kl 14:00
Ókendu Føroyar - 27. juli 2009 kl 15:00
Westward Ho til Nólsoyar - 9. august 2009 kl 14:00 + 16:00
Havnin – heimið – heimurin í 100 ár - 28. juli 2009 kl 17:00
Listavirðisløn í mentanargøtuni - 29. juli 2009 kl 14:00
Ólavsøkukantatan 2009 - 29. juli 2009 kl 12:00
Jógvan Arge setur ólavsøkuna - 28. juli 2009 kl 14:00
Futt í býin - 27. juli 2009 kl 20:00
Ólavsøkurenning 2009 - 27. juli 2009 18:00-19:30
Kasta breyð títt út á vatnið... - 26. juli 2009 kl 22:00
Havnarløg - 26. juli 2009 kl 16:00
Pietá - 25. juli-1. august 2009
Koloni Box - 3.-21. juli 2009
við Múrin - 16.-18. juli 2009
Íslendska Kristjana syngur jazz á Reinsarínum - 15. juli 2009 kl 20:00
Sangskeið og konsert við Kristjanu Stefánsdóttir - 11.-12. juli 2009
Meldurtíð við Una Arge - 10. juli 2009 kl 16:00
Asfalt í býnum! - 3.- 4. juli 2009
Tíðarbil - 5. juni 2009 kl. 22:00
Ingun Hansen í Snarskivuni - 4. juni 2009 kl 16:00
Ein gongutúrur í Havn - 27. juni 2009 kl 12:30
Býarløg - 5. juni 2009 kl 19:00
Summarsólstøður - 20. juni 2009 kl 21:00
100 ár við prædikum - 20. juni 2009 kl 20:30-21:00
Dollin í Tórsfagnaði - 20. juni 2009 kl 19:00-20:00
Ókeypis landsdystur - 20. juni 2009 kl 18:00
Atlantic Rhapsody. Ein dagur í Havn fyri 20 árum síðani - 20. juni 2009 kl 15:30 og 17:15
Tórgarð í Tórsfagnaði - 20. juni 2009 kl 15:15-16:15
Ragnar í Tórsfagnaði - 20. juni 2009 kl 13:00-14:00
FAROE5 í Tórsfagnaði - 20. juni 2009 kl 13:00-14:00
Hundrað metrar av kaku - 10:30-15:00
Kyrra - 19. juni 2009
Tilhaldið á Tórsbreyt - 16-17. juni 2009
Havnarsøgur á dvd - 16. juni 2009
Grafiskur verkstaður í 10 ár - 13. juni 2009 kl 16:00
Karius og Baktus í Grasagarði - 5. juni 2009 kl 14:00-17:00
Gamla Reinsarí í nýggjum hami - 5. juni 2009 kl. 10:00-17:00+20:30-24:00
Túnabóltur á Vaglinum - 5. juni 2009 kl 10:00 + 18:00
Súkklurnar fram - 5. juni 2009 kl 13:00
Jens Marius Poulsen setur mentanarnáttina - 5. juni 2009 kl 18:00
Riddarakrossur frá 200 - 5. juni 2009 kl 18:30
Millum menn og kvinnur í Havn - 5. juni 2009 kl 16:00-22:00
Livandi list - 5. juni 2009 kl 20:00
100 ár – 1000 sár - 5. juni 2009 kl 24:00
Undirbeat á mentanarnáttini - 6. juni kl 01:00-04:00
Funky Orka! - 4. mai 2009 kl 14:00
Heimstónar - 29. mai 2009 kl. 19:00
Djóradagar í Havnardali - 23.-24. mai 2009
Bjór til Havnar - 12. mai 2009 kl 15:00-16:00
The Sky is Opening - 12. mai 2009 kl 15:00-16:00
Hanne-Vibeke Holst - 11. mai 2009 kl 19:30
ORKA og Eivør - 9. mai 2009 kl 21:00
Várkonsert við Havnarkórinum - 3. mai 2009 kl 16:00
Flaggdagsrenning - 25. apríl 2009 kl 16:00
Vársól - Filmsstevna í Havn - 20.-26. apríl 2009
Magnus Musikus vitjar symfoniorkestrið - 23. april 2009 kl 10:00-11:00
Sløkkið ljósið og síggið stjørnurnar - 28. mars 2009 kl 20:00-21:30
Latið ei søguna doyggja... - 20. mars 2009 kl 13:00
Menn, ið hata kvinnur - 27. februar 2009 kl 19:00
Føroyar og Firenze - 27. februar 2009
The Wall til Havnar - 21. februar 2009 kl. 16:00
Unglingar telva NM í Havn - 12.-14. februar 2009
Geronimo 100 - 14. februar 2009 kl. 13:45
Vetrarjazzur - 30.-31. januar 2009
Ein havnarmaður skrivar dagbók - 29. januar 2009 kl 16:00
Mastra-skari í regni - 10. januar 2009 kl. 20:00
Jólakonsert við Føroya Symfoniorkesturi og 150 børnum - 7. desember 2008 kl. 16:00-18:00
Bókadagar á Reinsarínum í Tórsgøtu - 4. desember 2008 kl. 20:00-23:00
Búmerkið avdúkað - 27. november 2008
Hava vit tað ikki gott? - 27. november 2008
Fólkavald kommuna í 100 ár - 27. november 2008
Um búmerkið
Búmerkið er talið 100, ið er aldurin, sum fólkavalda Tórshavnar kommuna kann hátíðarhalda í 2009. Les meira
Søguligt baksýni
Við danskari ríkisdagslóg frá 1866 gjørdist Havnin fyrsta kommunan í Føroyum. Millum teir seks stýrislimirnar var fútin, ið hevði fastan sess. Les meira